برپا کردن یک پروژه

هنگام شروع یک پروژه اوّلین کار شرح دادن پروژه در ی^{146 145} ک مجموعه مشخّصات است. سپس یک محیط مجازی برپا می‌کنید که در آن پروژه را خواهید ساخت.

نوشتن مشخّصات

یک مشخّصات کامل اهداف پروژه را با جزئیات بیان می‌کند، قابلیّت‌های آن را شرح می‌دهد و در مورد ظاهر و رابط کاربری آن بحث می‌کند. مانند هر پروژه یا طرح تجاری، مشخّصات باید شما را متمرکز نگه دارد و کمک کند که پروژه در مسیر خود حرکت کند. در اینجا به نوشتن یک مشخّصات کامل پروژه نخواهیم پرداخت امّا چند هدف مشخّص را تعیین می‌کنیم تا فرآیند توسعه را متمرکز نگه داریم. این مشخّصاتی است که استفاده خواهیم کرد:

ما برنامه‌ی کاربردی تحت وبی به نام Learning Log خواهیم نوشت که به کاربران اجازه‌ی ضبط موضوعات مورد علاقه‌ی را خود می‌دهد تا هنگام یاد گرفتن هر کدام بتوانند مطالبی در مورد آن‌ها بنویسند. صفحه‌ی خانه‌ی پروژه در مورد سایت توضیح می‌دهد و از کاربران دعوت می‌کند تا ثبت‌نام کنند یا وارد شوند. به محض ورود هر کاربر می‌تواند موضوعات جدید ایجاد کند، مدخل‌هایی به آن اضافه کنید و مطالب موجود را بخواند یا اصلاح کند.

وقتی در مورد موضوع جدیدی چیزی می‌آموزید، ثبت کردن آنچه آموخته‌اید می‌تواند در پیگیری و مرور اطّلاعات کمک کند. یک برنامه‌ی خود می‌تواند این فرآیند را کارآمد کند.

ساختن یک محیط مجازی

اوّلین قدم برای کار کردن با جانگو ساختن یک محیط مجازی است. یک محیط مجازی جایی در سیستم شماست که می‌توانید بسته‌ها را در آن نصب و آن را از دیگر بسته‌های پایتون مجزّا کنید. جدا کردن کتابخانه‌های یک پروژه از دیگر پروژه‌ها اکنون کاری سودمند و در آینده، زمانی که بخواهیم در فصل ۲۰ پروژه را در یک سرور مستقر کنیم، الزامی است.

پوشه‌ای جدید به نام learning_log برای پروژه‌ی خود بسازید و در یک نشست ترمینال وارد آن پوشه شوید، ‌سپس برای ساختن محیط مجازی کد زیر را وارد کنید:

1
2

learning_log$ python -m venv ll_env
learning_log$

اینجا ماژول محیط مجازی venv را اجرا کرده و از آن برای ساختن یک محیط مجازی جدید به نام ll_env استفاده می‌کنیم. (توجّه کنید که این نام با دو حرف l شروع می‌شود نه دو عدد 1). اگر برای اجرای برنامه‌ها یا نصب بسته‌ها از دستوری مانند python3 استفاده می‌کرده‌اید، اکنون نیز آن را به کار ببرید.

فعّال‌سازی محیط مجازی

اکنون باید با فرمان زیر محیط مجازی را فعّال کنیم:

1
2

learning_log$ source ll_env/bin/activate
(ll_env)learning_log$

این دستور اسکریپت activate در ll_env/bin را اجرا می‌کند. زمانی که محیط فعّال باشد، نام آن را داخل پرانتز خواهید دید، مانند آن‌چه در بالا می‌بینید؛ سپس می‌توانید بسته‌ها را در آن نصب کنید و از بسته‌هایی که قبلاً نصب کرده‌اید استفاده کنید. بسته‌هایی که در ll_env نصب می‌کنید تنها زمانی در دسترس‌اند که محیط فعّال باشد.

برای توقّف کار با یک محیط مجازی deactivate را وارد کنید:

1
2

(ll_env)learning_log$ deactivate
learning_log$

همچنین اگر ترمینالی را که محیط مجازی در آن اجرا می‌شود ببندید، محیط غیرفعّال می‌شود.

نصب جانگو

پس از فعّال شدن محیط مجازی موارد زیر را برای نصب جانگو وارد کنید:

1
2
3
4
5
6

(ll_env)learning_log$ pip install django
Collecting django
--snip--
Installing collected packages: pytz, django
Successfully installed django-2.2.0 pytz-2018.9 sqlparse-0.2.4
(ll_env)learning_log$

چون اکنون در یک محیط مجازی کار می‌کنیم، که محیطی خودمتّکی است، این دستور در تمام سیستم‌ها یکسان خواهد بود. نیازی به استفاده از پرچم –user نیست و لازم نیست فرمان‌های طولانی‌تری مانند python -m pip install package_name استفاده کنید.

در خاطر داشته باشید که جانگو تنها در صورت فعّال بودن محیط ll_env در دسترس خواهد بود.

ساختن یک پروژه در جانگو

بدون ترک کردن محیط مجازی فعّال (حواستان به عبارت ll_env داخل پرانتز در اعلان ترمینال باشد) دستورهای زیر را برای ساختن یک پروژه‌ی جدید وارد کنید:

1
2
3
4
5

(ll_env)learning_log$ django-admin startproject learning_log .
(ll_env)learning_log$ ls
learning_log  ll_env  manage.py
(ll_env)learning_log$ ls learning_log
__init__.py  settings.py  urls.py  wsgi.py

دستور اوّل از جانگو می‌خواهد که پروژه‌ی جدیدی به نام learning_log بسازد. نقطه در انتهای دستور پوشه‌های پروژه‌ی جدید را با ساختاری می‌سازد که استقرار برنامه را در سرور پس از پایان توسعه‌ی آن آسان می‌کند.

اجرای دستور ls در خروجی نشان می‌دهد که جانگو پوشه‌ای جدید به نام learning_log ساخته است. یک فایل manage.py هم ساخته شده که برنامه‌ای کوتاه است که دستورها را می‌گیرد و آن‌ها را بخش‌های مرتبط جانگو می‌دهد تا آن‌ها را اجرا کند. از این دستورها برای مدیریّت وظیفه‌ها مانند کار کردن با پایگاه‌های داده و اجرای سرورها استفاده خواهیم کرد.

پوشه‌ی learning_log چهار فایل را شامل می‌شود؛ که مهم‌ترین آن‌ها settings.py، urls.py و wsgi.py است. فایل settings.py نحوه‌ی تعامل جانگو با سیستم شما را کنترل و پروژه‌ی شما را مدیریّت می‌کند. همگام با تحوّل پروژه برخی از این تنظیمات را تغییر داده و برخی تنظیمات خود را نیز اضافه خواهیم کرد. فایل urls.py به جانگو می‌گوید که در پاسخ به درخواست‌های مرورگر چه صفحاتی بسازید. فایل wsgi.py به جانگو کمک می‌کند که فایل‌هایی را که ایجاد می‌کند ارائه کند. نام این فایل سرواژه‌ی web server gateway interface است.

ساختن پایگاه داده

جانگو بیشتر اطّلاعات مربوط به پروژه را در یک پایگاه داده نگه می‌دارد پس در گام بعدی لازم است که پایگاه داده‌ای بسازیم تا جانگو با آن کار کند. دستور زیر را (همچنان در محیط فعّال) وارد کنید:

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10

(ll_env)learning_log$ python manage.py migrate
Operations to perform:
  Apply all migrations: admin, auth, contenttypes, sessions
Running migrations:
  Applying contenttypes.0001_initial... OK
  Applying auth.0001_initial... OK
  --snip--
  Applying sessions.0001_initial... OK
(ll_env)learning_log$ ls
db.sqlite3  learning_log  ll_env  manage.py

هر گاه یک پایگاه داده را تغییر می‌دهیم از اصطلاح ¹⁴⁷ انتقال پایگاه داده استفاده می‌کنیم. اوّلین اجرای دستور migrate از جانگو می‌خواهد که از تطابق پایگاه داده با وضعیّت فعلی پروژه اطمینان حاصل کند. اوّلین باری که این دستور را در یک پروژه‌ی جدید با SQLite (به زودی به آن خواهیم پرداخت) اجرا می‌کنید جانگو یک پایگاه داده‌ی جدید برای ما می‌سازد. جانگو اطّلاع می‌دهد که پایگاه داده را برای اطّلاعات مورد نیاز جهت مدیریّت وظایفه‌های مدیریّت و احراز هویّت آماده خواهد کرد.

اجرای دستور ls نشان می‌دهد که جانگو فایل دیگری به نام db.sqlite3 ساخته است. SQLite یک پایگاه داده است که تنها در یک فایل خلاصه می‌شود و برای نوشتن برنامه‌های ساده ایده‌ال است چون نیاز نیست بیش از حد به جزئیات مدیریّت پایگاه داده بپردازید.

مشاهده‌ی پروژه

اجازه دهید از برپایی درست پروژه مطمئن شویم. دستور runserver را مانند زیر اجرا کنید تا وضعیّت فعلی پروژه را ببینید:

1
2
3
4
5
6
7
8
9

(ll_env)learning_log$ python manage.py runserver
Watchman unavailable: pywatchman not installed.
Watching for file changes with StatReloader
Performing system checks...
System check identified no issues (0 silenced).
February 18, 2019 - 16:26:07
Django version 2.2.0, using settings 'learning_log.settings'
Starting development server at http://127.0.0.1:8000/
Quit the server with CONTROL-C.

جانگو باید سروری به نام سرور توسعه را راه بیاندا¹⁴⁸ زد تا شما بتوانید پروژه را در سیستم خود ببینید و از صحّت عملکرد آن مطمئن شوید. زمانی که با وارد کردن یک URL در یک مرورگر صفحه‌ای را درخواست می‌کنید سرور جانگو با ساختن صفحه‌ی متناسب به آن پاسخ می‌دهد و آن را به مرورگر می‌فرستد.

جانگو بررسی می‌کند تا مطمئن شود پروژه به درستی برپا شده؛ نسخه‌ی جانگو و نام فایل تنظیمات مورد استفاده را گزارش می‌^{150 149} کند؛ URLای را که پروژه در آن ارائه می‌شود گزارش می‌کند. آدرس http://127.0.0.1:8000/ نشان می‌دهد که به درخواست‌های روی درگاه ۸۰۰۰ در رایانه‌ی شما، که میزبان‌محلّی نامیده می‌شود، پاسخ می‌دهد. عبارت میزبان محلّی به سروری اشاره می‌کند که تنها به درخواست‌های روی سیستم شما پاسخ می‌دهد؛ این سرور به هیچ کس دیگری اجازه نمی‌دهد که صفحه‌های در حال توسعه‌ی شما را ببیند.

یک مرورگر وب باز کنید و آدرس http://localhost:8000/ یا اگر کار نکرد، http://127.0.0.1:8000/ را وارد کنید. باید صفحه‌ای ببینید که جانگو می‌سازد تا نشان دهد تا اینجا همه چیز به خوبی پیش رفته است. فعلاً سرور را در حال اجرا نگه دارید امّا هرگاه خواستید آن را متوقّف کنید CTRL+C را در ترمینالی که فرمان runserver صادر شده اجرا کنید.

خودآزمایی

۱۸-۱- پروژه‌های جدید: برای این که درک بهتری از جانگو پیدا کنید چند پروژه‌های خالی بسازید و به فایل‌هایی که می‌سازد توجّه کنید. پوشه‌ی جدید با نامی ساده مانند snap_gram یا insta_chat (خارج از پوشه‌ی learning_log) بسازید، با یک ترمینال وارد آن شوید و یک محیط مجازی بسازید. جانگو را نصب و فرمان django-admin.py startproject snap_gram . را اجرا کنید. (مطمئن شوید که نقطه را در پایان دستور می‌آورید.)

به فایل‌ها و پوشه‌هایی که این دستور می‌سازد نگاه کنید و آن‌ها را با Learning Log مقایسه کنید. این کار را چند بار انجام دهید که با آن‌چه جانگو هنگام شروع یک پروژه‌ی جدید می‌کند آشنا شوید. پس از آن اگر خواستید پوشه‌ها را پاک کنید.